Þá riðu hetjur um héruð -
100 ára saga mótorhjólsins á Íslandi
Í þessari bók er fjallað um sögu mótorhjóla á Íslandi frá 1905, þegar fyrsta hjólið kemur til landsins, að stofnun Sniglanna árið 1984. Fjallað er um hjólin sjálf, ferðasögur eigenda þeirra og er hún mikið byggð á miklu safni ljósmynda sem að höfundurinn, Njáll Gunnlaugsson mótorhjólakennari og blaðamaður, hefur safnað í meira en áratug. Einnig hefur höfundur sótt mikinn fróðleik í gamlar skráningar- og skoðunarbækur þar sem þær hefur verið að finna og tölvusett allt sem þar tengdist mótorhjólum. Í þeim gagnagrunni eru nú yfir tvöþúsund skráningar, sumar frá því langt fyrir seinni heimsstyrjöldina.
Frumkvöðlarnir
Fyrstu kaflar bókarinnar fara í það sem er vitað um fyrsta mótorhjól á Íslandi, sem Þorkell Clementz, bílstjóri Thomsens bílsins flutti inn. Það hjól kom hingað aðeins einu ári eftir að Thomsensbíllinn kom til landsins og er því merkilegur hluti af samgöngusögu okkar. Þar til fyrir skömmu fyrir útgáfu bókarinnar árið 2005, var lítið vitað um tegund hjólsins, en eftir nokkra eftirgrennslan höfundar erlendis, náðist að finna út úr því atriði. Í framhaldi af því koma fyrstu heimildir um önnur mótorhjól og hverjir seldu þau, hvaða tegundir sáust hér fyrst og þar fram eftir götunum.
Ferðagarparnir
Næstu kaflar fjalla svo um ferðalög í árdaga mótorhjólsins, hvernig þessi farartæki urðu oft fyrst til að komast torleiði vegna smæðar sinnar og getu í torfærum. Byggt er mikið á viðtölum þar við mótorhjólakappa frá þeim tíma. Má þar til dæmis nefna Óla Ísaksson, starfsmann Harley umboðsins árið 1917, Guðmundur Ágústsson sem vann við Flóaáveituna á þriðja áratugnum, Sveinbjörn Jónsson sem fór marga torleiðina á norðurlandi fyrstur manna á vélknúnu ökutæki, Bergur G. Gíslason sem vann hjá Ariel verksmiðjunum árið 1927 og Einar Björnsson sem fór fyrstu ferðina yfir Kjöl.
Herinn og lögreglan
Næsti kafli mótorhjólasögunnar fjallar um hersetuna og þann mikla fjölda sem að herinn flutti með sér af mótorhjólum til landsins. Eins er fjallað um innfutninginn og hvað einkenndi hann, haftastefnu, innflutning á eftirhreytum stríðsins o.sv.frv. Kafla Lögreglunnar í Reykjavík verða einnig gerð góð skil enda hefur hún notað mótorhjól óslitið í þjónustu sinni í meira en 60 ár.
Skellinöðrur og japanska byltingin
Eftir stríð er reynt að rýna aðeins í það sem sérkenndi þann tíma. Ákveðin lægð var í innflutningi allt þar til að skellinöðrubylgjan skall á á sjötta áratugnum. Upp úr henni sprettur bifhjólaklúbburinn Elding og er fjallað nokkuð um hann, meðal annars með viðtölum við stofnendur, meðlimi og síðast en ekki síst aðalhvatamann hans, Sigga Palestínu mótorhjólalögreglu. Í beinu framhaldi kemur svo það sem kallað hefur verið japanska byltingin, sem hefst með innflutningi á Honda bifhjólum árið 1962. Stóru bresku hjólin eru þá að deyja út og þau japönsku að taka yfir. Þá fyrst eru alvöru torfæruhjól að ryðja sér til rúms og er fjallað aðeins um ferðalög á þeim um hálendið og meðal annars fjallað um fyrstu heimsóknir útlendinga til landsins á torfæruhjólum, sem nú er orðið mjög vinsælt. Bókin endar loks á undanfara þess þegar Bifhjólasamtök Lýðveldisins eru stofnuð árið 1984.
Texti: Njáll Gunnlaugsson
Bókina Þá riðu hetjur um héruð - 100 ára saga mótorhjólsinns á Íslandi er safnið að selja til fjáröflunnar á 2990kr og má panta hjá safnstjóra í síma 8663500 eða Þetta tölvupóstfang er varið gegn ruslpósts þjörkum, Þú verður að hafa JavaScript virkt til að sjá það. . Sendum í póstkröfu utan Akureyrar.
